Tahıllarda Ekim Yöntemi ve Karşılaşılan Sorunlar

EKİMİ

Orta Anadolu ve Konya yöresi için yapılan araştırmalar sonucu kışlık hububat için en uygun ekim zamanının 15 Eylül – 10 Ekim arası olduğu belirlenmiştir. Zorunlu kalmadıkça yazlık ekim ekim yapılmaması tavsiye edilmektedir. İyi hazırlanmış bir tarlaya ekim yapılmalıdır. Maksimum verim için birim alana yeterli çıkışın sağlanması gerekmektedir. Organik maddenin yetersizliğinin oluşturduğu en önemli sorun yanlış toprak işlemlerinde katkısıyla fiziki yapının bozulmasıdır. Fiziki yapının bozulması sonucu yaşanan en önemli sorun ise çıkış yetersizliğidir. Buna ayrıca havasızlık, toprak canlılığındaki azalış ve toprak işlemedeki güçlükler de eklenebilir.

Ekimin uygun zamanda yapılması buğdayın yetiştirildiği koşullardaki elverişli suyu ve toplam sıcaklığı en iyi şekilde değerlendirebilecek sayıda ve büyüklükte bitki oluşmasına yol açmaktadır. Kuru tarımda bölgelerinde ekim zamanı daha çok yağışa bağlı olarak uygun toprak nemini yakalamakla yakından ilgili olduğundan yıllara göre önemli farklılıklar gösterebilmektedir.

Tahıllarda Ekim Yöntemi ve karşılaşılan sorunlar 

Orta Anadolu Bölgesinde arpa-buğday ekiminde kullanılan mibzerler ya tek gözlü olup, tohumla gübre karıştırılarak ekilebilen ya da tohum ve gübre gözleri ayrı ayrı olmakla beraber tohum ve gübreyi aynı banda bırakarak ekilebilen tiplerdir. Bu ekim makinaları ile yapılan ekimlerde, özellikle toprakta rutubetin yetersiz olduğu durumlarda şu problemler yaşanmaktadır.

Gübre taneciklerinin tohumla birlikte tohum yatağında bulunmaları, su çekici özelliğe sahip taneciklerin suyu hızla çekerek, tohumun çimlenmesi için gerekli suyun azaltılması.Eriyen gübre taneciklerinin tohumun çevresindeki toprak çözeltisinin ozmotik basıncını artırması nedeniyle tohumun su alımının güçleşmesi.

GÜBRELEME

Buğday gübreye genellikle en iyi tepki gösteren bir bitkidir.N,P,K buğdayın en fazla tükettiği makro besin maddeleridir.

Azot buğdayın topraktan en fazla kaldırdığı besin elementidir.

Sulu şartlarda Ekmeklik buğdaylarda dekara 12 -14 kg
Sulu şartlarda Makarnalık buğdaylarda ise dekara 14 – 18 kg
Kuru şartlarda ise 6 kg azot uygulaması tavsiye edilmektedir. 


Azotun kuru şartlarda iki parça halinde sulu şartlar halinde üç parça halinde verilmesi tavsiye edilir.

Fosfor alımı buğdayda en fazla Nisan ayı başı veya ortasına rastlayan sapa kalkma döneminde olur. 

Buğday bitkisi dekara 400 kg dane verimi için dekardan yaklaşık 5-6 kg fosfor kaldırılmaktadır.

Kuru şartlar için 6 kg
Sulu şartlar için ise 9 kg saf fosfor buğday yetiştiriciliği için uygundur.

Buğdayın potasyum ihtiyacının az olması ve aynı zamanda topraklarımızın çoğunun elverişli potasyumca zengin olması nedeniyle genellikle potasyumlu gübre yapılmamaktadır. Verilecek gübrelerden fosfor ve potasyumun eger uygulanacaksa tamamının ekimle birlikte verilmesi tavsiye edilir. Buğdayda mikro besin elementi noksanlıkları genelde alkali topraklarda ortaya çıkmaktadır.

Bölgede yapılan çalışmalarda % 62 sinde Zn , % 80 civarında demir noksanlığı tespit edilmiştir. Zn eksikliğinde toprak uygulamalarda ekim öncesi dekara 0,5 – 1,5 kg Zn yapraktan uygulamalarda 40 – 120 g Zn (çinko) toprak analiz sonuçlarına göre uygulanır.

Azotun gübre uygulamasında dikkat edilecek hususlar

Yağışı yeterli olan yörelerde bazı yıllar ilkbahar başlangıç yağışları az olabilir. Bu durumda ikinci üst gübre miktarı azaltılmalıdır.Azaltılmaması durumunda fazla azotdan dolayı bitkinin su tüketimi artar ve topraktaki su miktarı su miktarı kısa sürede tükenir ve buğdayda yanma dediğimiz olay meydana gelir.

Yağışı yeterli olan bölgelerde dekardan fazla ürün alınması düşüncesiyle gereğinden fazla azotlu gübre kullanımı bitkinin yatmasına neden olur ve pas gibi hastalık etmenlerinin zarar derecesini artırabilir.

Buğdayın gelişme dönemlerine göre azot alımı

Çimlenme – Kardeşlenme %13
Kardeşlenme – Sapa Kalkma 
% 11
Sapa Kalkma – Başak Oluşturma 
% 60
Başak oluşturma – Olgunlaştıurma % 16

Gübre Uygulama Metodları
Temel besin maddeleri ekim öncesi serpme uygulanabilir.
Temel besin maddeleri ekim makineleri tohum ve gübre ayrı bandlara olmak üzere uygulanmalıdır.
Azot yağmurlama yada damla sulama sistemleri ile çok sayıda parçaya bölünerek verilmelidir.